کج و نامنظم بودن دندانها بسیار رایج است. بسیاری از کودکان و افراد بزرگسال این مشکل را دارند. اگر دندانهایتان کج هستند، نباید فکر کنید که باید آنها را صاف و مرتب کنید؛ دندانهایی که منظم نیستند منحصر به فرد هستند و میتوانند باعث شخصیت بخشیدن و جذابیت لبخند شما شوند. با این حال اگر ظاهر دندانهای خود را دوست ندارید، یا باعث ایجاد مشکلات سلامتی و گفتاری شدهاند، میتوانید برای مرتب کردن آنها اقدام کنید. این مقاله را مطالعه کنید تا متوجه شوید که چرا دندانها کج میشوند، مشکلاتی که گاهی به وجود میآورند چیست و با روشهای مرتب و منظم کردن آنها آشنا شوید.
دلایل کج شدن دندان چیست؟
هم دندانهای شیری و هم دندانهای دائمی ممکن است کج بیرون بیایند و یا اینکه کج شوند. دندانهای شیری گاهی اوقات به این دلیل کج میشوند که برای پر کردن فضای لثه که به آنها اختصاص دارد خیلی کوچک هستند.
عادات طولانی مدت مانند مکیدن پستانک یا شست نیز میتواند باعث بیرون زدگی یا کجی دندانهای شیری شوند. عوامل ارثی و ژنتیکی نیز میتوانند در بروز این مشکل نقش داشته باشند.
کج بودن دندان شیری به این معنا نیست که دندانهای دائمی فرزند شما نیز کج خواهد شد. با این حال اگر دندانهای شیری بهم ریخته باشند احتمال اینکه دندانهای دائمی نیز دچار شلوغی دندان باشند زیاد خواهد بود.
اگر ترومای دهان یا پوسیدگی دندان باعث شود که یک یا چند دندان شیری زودتر از موعد بیفتد، دندانهای دائمی که رشد خواهند کرد کج و نامرتب خواهند بود.
مشکلات دیگری که روی دندانهای شیری تأثیر گذاشته و میتوانند روی دندانهای دائمی نیز تأثیر بگذارند عبارتند از:
اندازهی فک
رژیمهای غذایی امروزی که شامل غذاهای نرم و فرآوری شده هستند، نسبت به غذاهایی که نسلهای گذشتهی ما میخوردند نیاز به جویدن کمتر دارند. این تغییر در غذاها باعث تغییر در اندازهی فک شده و آن را کوچکتر کرده است. فک کوچکتر و تحول یافته میتواند عامل شلوغی دندان و دندان کج و نامنظم باشد.
عادات میوفانکشنال نادرست
عادات میوفانکشنال به رفتارهای تکراری گفته میشود که روی عضلات یا کارکردهای دهان یا صورت تأثیر میگذارند. آنها عبارتند از:
- مکیدن شست
- استفاده از پستانک یا شیشه شیر
- فشار زبان
- تنفس از راه دهان
مال اکلوژن (مشکلات فک)
دندانهای بالایی شما باید کمی جلوتر از دندانهای پایین باشند و برجستگیهای دندانهای آسیاب فک بالا فرورفتگیهای دندانهای آسیاب پایین را پر کنند. وقتیکه دندانها اینگونه مرتب نباشند، مال اکلوژن وجود دارد. ناهنجاریهای رایج عبارتند از: اوربایت و آندربایت. اگر مشکل اوربایت داشته باشید دندانهای جلویی فک بالا خیلی جلوتر از دندانهای جلویی فک پایین قرار میگیرند. اگر مشکل آندربایت داشته باشید دندانهای جلویی فک پایین جلوتر از دندانهای جلویی فک بالا خواهند بود. عادات نادرست میوفانکشنال میتوانند باعث بروز مال اکلوژن شوند.
ژنتیک و عوامل ارثی
اگر یکی از والدین شما یا هر دو آنها شلوغی دندان یا دندان کج و نامنظم دارند، احتمالاً شما هم این مشکل را خواهید داشت. همچنین ممکن است مشکل اوربایت یا آندربایت را نیز از والدین خود به ارث ببرید.
مراقبت نادرست و بد از دندانها
عدم مراجعه به دندانپزشک برای معاینهی دندانها، حداقل سالی یکبار، به این معنا خواهد بود که مشکلاتی مانند بیماری لثه و پوسیدگی، درمان نشده باقی خواهند ماند. این امر میتواند منجر به دندان کج و مشکلات دندانی و سلامتی دیگر شود.
تغذیهی نامناسب
تغذیهی نامناسب به خصوص در کودکان، میتواند باعث پوسیدگی دندان و رشد نامناسب و ضعیف دندانها شود که این موارد نشانههای اولیهی دندان کج و نامنظم هستند.
آسیب به صورت
ضربه به صورت یا دهان میتواند باعث جابجایی دندان شود و در نتیجه یک یا چند دندان کج شوند.
مشکلاتی که در اثر دندان کج رخ خواهند داد
در برخی موارد دندان کج میتواند کیفیت زندگی شما را تحت تأثیر قرار دهد. برای مثال دندانهای نامنظم میتوانند روی توانایی جویدن شما تأثیر گذاشته و باعث درد در زمان غذا خوردن شود. علاوه بر این برخی افراد ممکن است آنقدر نگران دندان کج خود باشند که از لبخند زدن اجتناب کنند یا از اجتماع فاصله بگیرند. مشکلات سلامتی دیگری که ممکن است دندان کج ایجاد کند عبارتند از:
- بیماری پریودنتال. تمیز کردن بین دندانهای کج کار دشواری است؛ این امر میتواند باعث پوسیدگی دندان و بیماری لثه شود. بیماری لثه در صورتیکه درمان نشود باعث پریودنتایتیس خواهد شد که عفونت خطرناکتر و جدیتری است که میتواند استخوانها و دندانها را درگیر کند.
- جویدن و گوارش و هضم. دندان کج میتواند در جویدن درست نیز اختلال ایجاد کند که ممکن است باعث مشکلات گوارشی شود.
- فرسایش زیاد. دندان کج و نامنظم میتواند باعث فرسایش بیشتر دندانها، لثهها و عضلات فک شود و ترک خوردن یا شکستن دندان، فشار بر فک، اختلالات مفصل تمپورومندیبولار و سردرد مزمن ایجاد کند.
- مشکلات گفتاری. اگر دندانهایتان نامنظم باشند روی نحوهی بیان حروف تأثیر خواهند گذاشت و مشکلات گفتاری ایجاد خواهند کرد.
- اعتماد به نفس. نارضایتی از ظاهر میتواند باعث کاهش اعتماد به نفس و فاصله گرفتن از جمع شود.
آیا میتوان دندان کج را صاف و مرتب کرد؟
تصمیمگیری برای صاف کردن دندان کج یک تصمیم شخصی است. در بسیاری از افراد عدم وجود وام یا بیمه بر روی تصمیم برای صاف کردن دندانها تأثیر خواهد گذاشت. مشکلات سلامتی نیز ممکن است روی تصمیم آنها تأثیر داشته باشد. نگران دندان کج خود بودن نیز میتواند دلیلی برای صاف کردن آن باشد. اما یادتان باشد که دندانهای نامرتب نیز میتوانند به یاد ماندنی و منحصر به فرد باشند. بسیاری از مدلها دندانهای کاملاً بینقصی ندارند. در ژاپن، دندان نیش کج ویژگی مثبتی است و باور بر این است که باعث جذابیت بیشتر، مخصوصاً در خانمها میشود.
راههایی برای صاف کردن دندان کج
اگر به این نتیجه رسیدید که صاف کردن دندانهایتان تصمیم درستی است، روشهایی وجود دارد که میتوانید با دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی دربارهی آنها گفتوگو کنید.
بریس دندان (ارتودنسی)
ارتودنسی روش مناسبی برای افراد در همهی سنین است، البته به شرطی که دندانها و لثههایشان قوی باشد و بتواند ارتودنسی را تحمل کند. ارتودنسی میتواند درمان مناسبی برای کودکان باشد، زیرا هنوز لثهها و استخوانهایشان نرم و منعطف هستند.
این درمان بسته به نوع ارتودنسی که انتخاب میکنید و نتیجهای که باید حاصل شود، 2 تا 3 سال زمان میبرد. جراحی صاف کردن دندان نیز یکی دیگر از روشهای درمان میباشد و معمولاً زمان کمتری برای رسیدن به نتایج مدنظر لازم دارد.
با ما همراه باشید تا با انواع مختلف ارتودنسی و همچنین روشهای جراحی آشنا شوید.
ارتودنسی فلزی
ارتودنسی فلزی ثابت توسط براکت، کش و سیم منعطف روی دندان قرار میگیرد. این نوع ارتودنسی گزینهی خوبی برای افرادی است که مشکلات کجی دندان بیشتری دارند.
گاهی اوقات علاوه بر ارتودنسی ثابت، هدگیر نیز لازم است. معمولاً هدگیر فقط شبها استفاده میشود.
ارتودنسی فلزی نسبت به سالهای اولیهی استفادهی آن بسیار تغییر یافته است. امروزه براکتهای کوچکتر و فلز کمتری دارند. همچنین نسبت به قبل راحتتر هستند. همچنین کشهایی با رنگهای مختلف دارند که میتوانید طبق سلیقهی خود انتخاب کنید.
هزینهی ارتودنسی فلزی معمولاً به عواملی مانند اینکه چقدر کار لازم است برایتان انجام شود، محل زندگی شما کجاست و اینکه آیا بیمهای که هزینهی آن را بپردازد دارید یا خیر بستگی دارد.
ارتودنسی سرامیکی
ارتودنسی سرامیکی و آرچ وایر (سیم ارتودنسی) آن شفاف یا همرنگ دندان هستند و در نتیجه به اندازهی ارتودنسی فلزی دیده نمیشوند.
روند صاف کردن دندانها مشابه ارتودنسی فلزی است، اگرچه براکتهای سرامیکی مستعد لک شدن و شکسته شدن هستند. همچنین بسته به محل زندگی شما، میزان کاری که لازم دارید و پوشش بیمه گرانتر خواهند بود.
ارتودنسی نامرئی
ارتودنسی نامرئی تقریباً نامرئی هستند. برای استفادهی نوجوانان و بزرگسالان طراحی شدهاند. الاینرهای شفاف پلاستیکی متناسب با دهان شما به طور سفارشی ساخته میشوند. همانند گارد دهان روی دندانها قرار میگیرند و ماهی دوبار از روی دندانها برداشته شده و مجدداً قرار داده میشوند. این روش برای اصلاح نامنظمی زیاد دندانها توصیه نمیشود. ارتودنسی نامرئی (شفاف) نسبت به ارتودنسی سنتی به زمان بیشتری برای صاف کردن دندانها نیاز دارد. هزینهی آن به کاری که باید انجام شود، موقعیت جغرافیایی شما و پوشش بیمه بستگی دارد. بسیاری از ارائه دهندگان این درمان، امکان پرداخت هزینه را به صورت اقساطی و ماهانه فراهم کردهاند.
ارتودنسی لینگوال
قسمت لینگوال، به قسمتی از دندان که به سمت زبان (داخل دهان) است گفته میشود. ارتودنسی لینگوال نوع دیگری از ارتودنسی نامرئی هستند. این مورد مشابه ارتودنسی فلزی سنتی است با این تفاوت که پشت دندانها قرار میگیرد. ارتودنسی لینگوال برای همهی افراد مناسب نیست. گران هستند و تمیز کردن آنها نیز دشوار است. همچنین معمولاً برای مواردی که کجی دندان شدید است و دندانها خیلی نامنظم هستند توصیه نمیشود. این نوع ارتودنسی برای نتیجه گرفتن زمان بیشتری لازم دارد و عادت کردن به آن نیز کمی طول خواهد کشید.
جراحی صاف کردن دندان
عمل جراحی برای صاف کردن دندانها نیز روش دیگری است. این جراحی میتواند راهی برای کاهش زمان نیاز به استفاده از ارتودنسی باشد. ممکن است ارتودنتیست شما جراحی جزئی را برای جابجایی استخوان و لثههایی که دندان را در جای خود نگه میدارند، پیشنهاد دهد. همچنین ممکن است جراحی پیچیدهتری برای جابجایی فک توصیه کنند؛ این عمل، جراحی ارتوگناتیک (جراحی اصلاح فک) نامیده میشود. این جراحی زمانی توصیه میشود که دندانهایتان صحبت کردن و غذا خوردنتان را تحت تأثیر قرار داده باشند. هزینهای که برای این جراحی باید بپردازید به نوع جراحی، موقعیت جغرافیایی و پوشش بیمهی شما بستگی دارد.
باندینگ دندان
باندینگ دندان روشی سریع و مقرون به صرفه برای اصلاح دندان کج است. مواد مورد استفاده برای باندینگ میتوانند برای اصلاح کجی دندان و لبخند نامنظم شکل داده شده، تراش خورده و همرنگ دندان شوند. باندینگ دندان معمولاً برای اصلاح مشکلات جزئی دندان استفاده میشود.
باندینگ دندان، از جهات زیادی مشابه پر کردن دندان است و در یک جلسه انجام میشود. دندانپزشک کارش را با بیحس کردن ناحیه با بیحسی موضعی شروع خواهد کرد. وی سعی خواهد کرد تا در طول درمان راحت باشید و دردی حس نکنید و روند درمان را نیز ببینید.
بعد از بیحس شدن، دندانپزشکتان آمادهسازی دندان یا دندانها را با تراشیدن دقیق سطح دندان شروع خواهد کرد. این کار باعث میشود که مواد باندینگ محکم و صاف به دندان بچسبند. بعد از آماده شدن، دندانپزشکتان رزین کامپوزیت را قرار خواهد داد و آن را با دقت شکل خواهد داد تا ظاهری طبیعی پیدا کند.
مرحلهی آخر محکم کردن سطح با استفاده از نور مخصوص و پولیش کردن آن است تا لبخند طبیعی داشته باشید. نتیجهی این کار لبخندی زیبا و طبیعی خواهد بود که اصلاً مشخص نیست که درمانی برای آن انجام شده است.
لمینت
لمینت (ونیر سرامیکی) راه حلی دائمی است. لمینت (پرسلین ونیر) با استفاده از سرامیک مخصوص که سفارشی طراحی میشود تا ظاهری طبیعی داشته باشد ساخته میشود. از لمینت میتوان برای تغییر کامل لبخند نامنظم و کج استفاده کرد.
قرار دادن لمینت 2 الی 3 جلسه مراجعه لازم دارد. بعد از جلسهی مشاوره برای مشخص شدن هدف شما و اینکه آیا لمینت گزینهی مناسبی برای شما هست یا خیر، دندانپزشک برای آمادهسازی دندان و قالبگیری به شما نوبت خواهد داد. وی لمینت را به طور سفارشی، مخصوص لبخند و دهان شما خواهد ساخت.
آمادهسازی دندان شامل تراش دادن دندان برای چسبیدن لمینت است. برای این کار، دندانپزشک با دقت مقدار کمی از مینای دندان را تراش خواهد داد. بعد از آماده شدن دندانها، قالبگیری برای استفاده در آزمایشگاه دندانسازی، که لمینت سفارشی شما را در آنجا خواهند ساخت، انجام خواهد شد. معمولاً از ونیر موقتی برای محافظت از دندانها تا آماده شدن لمینتهای سفارشی شما استفاده خواهد شد.
در جلسهی بعدی که آخرین جلسه است، دندانپزشک لمینت را نصب خواهد کرد. ابتدا دندانپزشک لمینت را بهآرامی روی دندان قرار خواهد داد و با کمک شما راحتی آن، مطابق بودن آن با انتظارات شما و اندازه بودن آن را بررسی خواهد کرد. قبل از چسباندن و پولیش آنها، هرگونه تغییری که لازم باشد انجام خواهد شد.
مراقبت از لمینت نیازمند بهداشت دهان و دندان خوب روزانه و مراجعهی مرتب به دندانپزشک برای مراقبت از دندانها است. دندانپزشک نحوهی مسواک زدن و استفاده از نخ دندان را قبل از ترک کردن مطب به شما خواهد گفت تا بتوانید لبخندتان را مدت زیادی سالم و زیبا نگه دارید.
سؤالات متداول
نامرتبی دندان چگونه درمان میشود؟
ارتودنسی روشی سنتی برای اصلاح بسیاری از مشکلات نامرتبی دندان است. همانند الاینرهای نامرئی، به مرور زمان دندان را جابجا میکنند تا در جای درست قرار گیرد. ارتودنسی برای درمان فاصلهی دندان، شلوغی دندان و کجی و نامرتبی استفاده میشود.
آیا دندانهای بزرگسالان را نیز میتوان مرتب و جابجا کرد؟
دندان کج یا افتاده میتواند باعث خجالت شود و حتی ممکن است روی سلامت دندانهای شما نیز تأثیر داشته باشد. خوشبختانه شما میتوانید در هر سنی که هستید دندانهایتان را صاف کنید. ارتودنسی فقط برای کودکان نیست. حتی افراد 50 ساله یا بزرگتر هم میتوانند از این درمان که توسط متخصص ارتودنسی (ارتودنتیست) ارائه خواهد شد استفاده کنند.
چقدر طول میکشد تا دندان کج اصلاح شود؟
طول درمان در روشهای مختلف و افراد مختلف متفاوت خواهد بود. معمولاً درمان ارتودنسی بسته به بیمار و شدت مال اکلوژن، حدود 6 ماه الی 3 سال زمان میبرد.
چگونه میتوان دندان کج را بدون استفاده از ارتودنسی صاف کرد؟
باندینگ دندان روشی سریع و مقرون به صرفه برای درمان دندان کج است. مواد باندینگ را میتوان برای اصلاح لبخند کج یا نامنظم شکل و تراش داد و همرنگ سایر دندانها کرد. باندینگ دندان معمولاً برای درمان مشکلات جزئی دندان استفاده میشود.
آیا دندان کج با افزایش سن بدتر خواهد شد؟
با افزایش سن تراکم استخوان فک کاهش مییابد و اندازهی آن کوچک میشود. این امر باعث ناهماهنگی و اختلاف بین اندازهی استخوان فک و دندانها خواهد شد که منجر به شلوغی دندان یا روی هم افتادن دندانها میشود.
چه مدتی باید از ارتودنسی استفاده کرد؟
به طور متوسط حدود 24 ماه طول میکشد تا درمان ارتودنسی کامل شود. برخی از افراد کمتر از 12 ماه درمان لازم دارند و برخی از افراد هم بیش از 3 سال درمان لازم دارند تا دندانهایشان در جای درست قرار گیرند. ارتودنسی درمانی آماده برای همه نیست و دهان هر بیمار منحصر به فرد است.
آیا میتوان فقط برای یک دندان از ارتودنسی استفاده کرد؟
صاف کردن یک دندان هم امکانپذیر است و هم بیشتر از آنچه که تصور کنید رایج است. راههای مختلفی برای درمان وجود دارد و هر فرد باید تصمیم بگیرد که چه قدر میخواهد برای درمان یک دندان وقت صرف کند. اغلب میتوان یک دندان را سریع و با استفاده از الاینر شفاف یا ارتودنسی سریع و فوری درمان و صاف کرد.
آیا بعد از درمان با ارتودنسی دندانها به حالت قبل باز میگردند؟
بعد از برداشتن ارتودنسی یا قطع استفاده از قالبهای صاف کننده دندان، دندانها ممکن است به حالت قبل برگردند. این امر طبیعی است. این حرک و جابجایی در برخی افراد بیشتر خواهد بود و دندانهای برخی افراد ممکن است جابجایی کمی داشته باشند.
آیا ارتودنسی صورت را تغییر خواهد داد؟
در صورت استفاده از ارتودنسی تغییر صورت شما تدریجی خواهد بود. این مورد در افراد بالغ و بزرگسال که ویژگیهای اسکلتی آنها به طور کامل رشد کرده است، کمتر مشخص خواهد بود. در طول جلسهی مشاورهی ارتودنسی، دندانپزشک میتواند مشخص کند که کدام قسمتها بعد از درمان و صاف شدن، مستعد تغییر هستند.
