پروتز دندان ثابت و متحرک: انواع و مراحل ساخت

پروتز دندان وسیله ای است که جایگزین دندان از دست رفته شده و یا به منظور پوشاندن عیوب دندان استفاده می شود. این پروتزهای دندانپزشکی شامل ایمپلنت، بریج، دندان مصنوعی و روکش هستند، برخی از آنها را می توان به طور موقتی استفاده کرد و برخی دیگر ثابت هستند و به صورت دائمی در دهان نصب می شوند. اگر فکر می کنید که ممکن است پروتز  دندان برای شما مناسب باشد، دندانپزشک یا متخصص می تواند مؤثرترین گزینه را برای نیازهای شما توضیح و ارائه دهد. در این مقاله با انواع پروتزهای دندانی، کاربردها، مزایا و معایب آنها آشنا خواهید شد. این نکته را باید بدانید هر زمان که می خواهید دندان های خود را با پروتزهای دندانی درمان کنید، حتماً به دندانپزشکی مجرب و ماهر مراجعه کنید که در خصوص درمان ها و مدیریت عوارض آن اطلاعات کافی داشته باشد. همچنین بتواند خطرات، عوارض جانبی و زمان بهبودی درمان را کاهش دهد.

انواع پروتز دندان

وسیله های پروتز دندان به منظور جایگزینی یا ترمیم دندان های از دست رفته و آسیب دیده استفاده می شوند. این وسایل می توانند موجب بهبود لبخند شما شوند. همچنین یک دندان از دست رفته می تواند بر توانایی جویدن شما تأثیر بگذارد و خطر ابتلا به بیماری لثه را افزایش دهد. دندان از دست رفته نیز می تواند بر سلامت استخوان فک نیز تأثیر بگذارد و دندان های دیگر را در معرض خطر قرار دهد. انواع مختلف پروتز دندان مانند روکش و ایمپلنت وجود دارند. همچنین ابزارهای متحرکی مانند پروتزهای کامل یا جزئی دربازار موجود است که در صورت نیاز می‌توان آنها را از دهان خارج کرد.

روکش تاج دندان

تاج دندان یک پوشش جدید برای دندان آسیب دیده است.

تاج ساخته شده ممکن است از جنس فلز بوده و یا چینی باشد. تاج ها راه‌حل‌های بلندمدت خوبی برای دندان‌هایی هستند که ترک خورده و یا فرسوده شده‌اند. اما دندان هایی که نیاز به ترمیم قابل توجهی دارند در معرض خطر بسیار بیشتری برای شکستن هستند. نصب آن اغلب مستلزم دو مرحله ویزیت است.

در یک فرآیند معمولی برای روکش کردن دندان، دندانپزشک:

1. یک قالب نرم از دندان های شما تهیه می کند.
2. هرگونه حفره ایجاد شده در دندان آسیب دیده را پر می کند (در صورت لزوم).
3. دندان را کوتاه کرده تا برای نصب روکش آماده شود.
4. در حالی که تاج دائمی در آزمایشگاه ساخته می شود، یک تاج موقت روی دندان قرار می گیرد.
5. پس از چند هفته، یک روکش تاج دائمی در محل قرار داده می شود.

برخی از دندانپزشکی ها می‌توانند تاج ها را در محل بسازند و ممکن است آن را همان روز ارائه دهند.

روکش های تاجی یک راه حل نسبتاً دائمی در نظر گرفته می شوند. هنگامی که یک روکش در جای خود قرار بگیرد، در صورت نگهداری صحیح، باید 5 تا 15 سال یا حتی بیشتر دوام بیاورد. شما باید مانند هر دندان دیگری  دندان روکش دار را مسواک بزنید و نخ دندان بکشید.

روکش تاج ممکن است به مرور زمان ترک بخورد، کنده شود یا سیمانی که آن را در جای خود نگه می دارد نرم شود. این می تواند به باکتری ها اجازه دهد تا وارد دندان شوند و آن را عفونی کنند.

ایمپلنت دندان

یکی از گزینه های جایگزین دندان از دست رفته ایمپلنت دندان است. این نوع پروتز در استخوان فک قرار می گیرد و با تشکیل مواد استخوانی جدید در اطراف آن ثابت می شود. در اینجا روش معمول برای ایمپلنت دندان آمده است:

1. ابتدا ایمپلنت (دستگاهی شبیه پیچ) در استخوان فک قرار می گیرد.
2. دندانپزشک ممکن است اباتمنت را اضافه کند، که تاج  دندان را نگه دارد. اگر ابتدا استخوان اطراف ایمپلنت نیاز به ترمیم داشته باشد، چند ماه بعد اباتمنت اضافه می شود.
3. روکشی به اباتمنت چسبانده می شود تا با دندان های اطراف مطابقت داشته باشد.

ایمپلنت ها معمولاً ابزارهای بادوامی هستند که می توانند تأثیر مثبتی بر کیفیت زندگی داشته باشند. اما با وجود اینکه ایمپلنت ها به طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرند، می توانند برخی از عوارض مکانیکی، فنی و بیولوژیکی داشته باشند. مانند:

• شل شدن پیچ
• شکستن سیمان
• شکستگی چینی(پرسلن)
• ایجاد عوارض در بافت نرم یا استخوان اطراف ایمپلنت

تصمیم برای انتخاب ایمپلنت یا پروتز ممکن است به هزینه و اینکه آیا استخوان کافی برای کاشت ایمپلنت وجود دارد بستگی داشته باشد.

بریج دندان

هنگامی که یک یا چند دندان از دست رفته باشد از این روش استفاده می شود، بریج دندان چیزی بین دندان مصنوعی و ایمپلنت است.

همانطور که از نام آن پیداست، بریج دندان برای پر کردن شکافی است که در اثر از دست دادن دندان ها ایجاد می شود. یک بریج معمولاً در هر دو انتهای شکاف به دندان‌های طبیعی متصل می‌شود و ممکن است از یک یا چند دندان مصنوعی به نام پونتیک ساخته شود. در برخی موارد، برای امنیت و ثبات بیشتر، ممکن است یک پل به ایمپلنت متصل شود.

بریج اغلب از جنس چینی ساخته می شود تا شبیه دندان های طبیعی به نظر برسد و باید مرتباً آن را مسواک زده و نخ دندان بکشید. ممکن است برای کشیدن نخ دندان بین پل و خط لثه، وسایل کمکی مخصوص نخ دندان به نام threader لازم باشد.

در اینجا روند معمولی برای انجام بریج ذکر شده است:

1. در اولین ویزیت، دندان های لنگر در اطراف بریج کار گذاشته می شوند و  پس از آن قالبی از دهان شما ساخته می شود. یک بریج موقت ممکن است برای پر کردن شکاف ساخته شود در حالی که بریج دائمی پس از چند هفته ساخته می شود.
2. در ویزیت دوم، بریج دائمی در جای خود نصب می شود. هر گونه تنظیمات جزئی لازم انجام می شود تا طبیعی به نظر برسد و همراه با دندان طبیعی شما کار کند. سپس بریج در جای خود سیمان می شود.

یک بریج خوش ساخت می تواند برای چندین دهه دوام بیاورد، و می توان گفت که 5 تا 15 سال انتظار معقولی است.

دندان مصنوعی

پروتزها ابزار های مصنوعی هستند که به خوبی روی لثه ها قرار می گیرند و مانند دندان های طبیعی به نظر رسیده و عمل می کنند و به آنها دندان مصنوعی نیز می گویند.

تعداد دندان های از دست رفته و همچنین ترجیح شما در انتخاب نوع دندان مصنوعی نقش دارد. رایج ترین انواع دندان مصنوعی عبارتند از:

• پروتزهای کامل جایگزین همه دندان های شما می شوند و باید روزانه برای تمیز کردن برداشته شوند.
• پروتزهای جزئی متحرک جایگزین برخی از دندان های شما می شوند.
• پروتزهای جزئی ثابت به عنوان بریج های تکیه گاه ایمپلنت نیز شناخته می شوند.
• پروتزهای نگهدارنده ایمپلنت روی ایمپلنت ها چسبانده می شوند، اما باید روزانه برای تمیز کردن برداشته شوند (که به آن دندان مصنوعی snap-in نیز می گویند).

نوع دیگری از دندان مصنوعی، فلیپر نام دارد. این نوع جزو پروتزهای جزئی موقت به حساب می آید که جایگزین یک یا دو دندان می شوند. آنها از موادی با دوام کمتر نسبت به پروتزهای پارسیل معمولی ساخته شده اند، زیرا قرار است برای مدت کوتاهی مورد استفاده قرار گیرند.

روکش دندان

روکش ها پوسته ای نازک هستند که می توانند با پوشاندن دندان ها حالتی طبیعی به دندان  بدهند و موجب بهبود رنگ و ظاهر آن شوند. در اینجا روند معمولی برای نصب روکش ذکر شده است:

1. دندانپزشک مینای دندان های شما را ساییده و قالبی از دهان شما تهیه می کند.
2. با استفاده از قالب، تکنسین های آزمایشگاهی روکش های شما را از پرسلن یا مواد کامپوزیت رزین می سازند. این روند ممکن است چند هفته طول بکشد.
3. در نهایت روکش ها به دندان های شما سیمان می شوند. از اشعه ماوراء بنفش برای سفت شدن سریع سیمان استفاده می شود که روکش ها را به دندان های شما متصل نگه می دارد.

برای حمایت از روکش باید دندان های نسبتاً سالمی داشته باشید. روکش ها می توانند قبل از  گذشت 10 تا 15 سال، نیاز به تعویض داشته باشند.

پروتزهای هیبریدی

این نوع پروتز را می توان به عنوان پروتزهای دندان فوقانی یا تحتانی مورد استفاده قرار داد. آنها می توانند جایگزین دندان ها شوند و مانند آنها در لثه قرار گیرند. این نوع پروتزها روی ایمپلنت قرار می گیرند تا از محکم نگه داشته شدن آنها اطمینان حاصل شود. ظاهری که ارائه می دهند کاملاً طبیعی است و مخصوصاً برای کاهش فشار نیروهای حاصل از جویدن طراحی شده اند. نگهداری از  آنها بسیار آسان است، زیرا پزشک می‌تواند در هر زمان آنها را برداشته، تعمیر مربوطه را انجام دهد و یا آنها را تعویض کند. در نتیجه این امر امکان تعویض را بدون عارضه یا ناراحتی برای بیمار فراهم می کند.

محافظ دهان

استفاده از محافظ دهان در شب می‌تواند فشار روی دندان‌ها و فک‌های شما را کاهش دهد و به شما کمک کند در خواب راحت‌تر نفس بکشید. اگر دندان‌هایتان را به هم فشار می‌دهید (براکسیسم)، اگر گلویتان در طول خواب مسدود می‌شود (آپنه خواب)، یا اگر به اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJD) مبتلا هستید، متخصص پروتز می‌تواند یک محافظ دهانی اختصاصی برای شما ارائه دهد.

پروتزها به دو دسته متحرک و ثابت تقسیم می شوند. نوع دوم بسیار بهتر هستند؛ زیرا برخلاف پروتزهای متحرک که به عنوان دندان مصنوعی نیز شناخته می شوند، انواع ثابت اغلب از دندان های طبیعی قابل تشخیص نیستند. ظاهر زیبا و راحتی کامل چیزی است که دندان مصنوعی متحرک نمی تواند آن را فراهم کند به همین خاطر در صورت امکان، همیشه استفاده از پروتزهای ثابت را توصیه می کنیم.

پروتزهای متحرک

• پروتزهای کامل
• پروتزهای جزئی

پروتزهای دندانی ثابت

• روکش های سرامیکی اکسید زیرکونیوم
• تاج های سرامیکی فلزی
• روکش ها
• بریج های دندانی که روی دندان های مجاور ثابت می شوند

پروتزهای ایمپلنت ثابت

• تاج های تکی
• ترمیم کامل فک با پروتزهای ثابت

مزایای پروتز دندان چیست؟

پروتز دندان دارای مزایای زیر است:

1. بهبود ظاهر دندان ها، افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس
2. بهبود توانایی شما در جویدن، به شما امکان می دهد یک رژیم غذایی سالم داشته باشید
3. حمایت از سلامت و استحکام استخوان فک، حمایت از استحکام سایر دندان ها
4. محافظت در برابر بیماری لثه که می تواند منجر به مشکلات جدی سلامتی شود

چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنم؟

اگر به تازگی دندانی را از دست داده اید یا مدتی است که دندان ندارید، به دندانپزشک مراجعه کنید. یک دندان از دست رفته می تواند موجب از بین رفتن استخوان اطراف آن شود و خطر بیماری لثه را افزایش دهد. هر دو می توانند بر سلامت کلی دهان شما تأثیر بگذارند. هر چه بیشتر منتظر بمانید، آسیب گسترده تر و غیرقابل برگشت تر خواهد بود.

سایر علائمی که باید به خاطر آنها با دندانپزشک هماهنگ شود عبارتند از:

• یک دندان ترک خورده، تراشیده یا فرسوده
• خونریزی یا درد لثه
• حساسیت یا درد دندان
• هر چیزی در مورد رنگ یا ظاهر دندان که شما را آزار می دهد

نتیجه گیری

پروتز دندان می تواند تصمیمی باشد که موجب تغییر زندگی شود. پروتز دندان می تواند لبخند و احساس شما را نسبت به ظاهر خود بهبود بخشد، سلامت دهان و دندان شما را بالا ببرد و از مشکلات مربوط به تغذیه، گوارش، بیماری لثه و از بین رفتن مواد استخوانی فک جلوگیری کند. برای شروع یافتن راه حل مناسب برای نیازهای دندان خود، به دندانپزشک مراجعه کنید و تصمیم بگیرید که کدام یک ممکن است برای سلامتی و بودجه شما بهترین باشد.

سؤالات متداول

چگونه مناسب ترین پروتزهای دندان را انتخاب کنیم؟

انواع مختلفی از پروتزها وجود دارند که می توانید از آنها استفاده کنید. دندانپزشکان دو نوع ابزار پروتز دندان، پروتزهای ثابت یا ایمپلنت و دندان مصنوعی را ارائه می دهند.

پس از انجام پروتزهای دندانپزشکی چگونه باید از دندان ها مراقبت کرد؟

دندانپزشکان همیشه پس از هر عمل به سؤالات شما پاسخ خواهند داد. پروتزهای ثابت به غیر از روش های عادی معمولاً به مراقبت اضافی نیاز ندارند. دندان های مصنوعی باید بعد از هر وعده غذایی تمیز شوند، زیرا رسوبات غذا و سایر کثیفی ها در زیر آنها جمع می شوند. بهداشت حرفه ای دهان به صورت سالانه توصیه می شود، اما اگر ایمپلنت دارید، این روش ها باید هر 6 ماه یکبار انجام شود.

پروتز ثابت دندان چیست؟

از پروتزهای ثابت دندان برای جایگزینی دندان های از دست رفته یا آسیب دیده استفاده می شود. به آنها ثابت می گویند زیرا به صورت دائمی نصب می شوند، به این معنی که بیمار نمی تواند آنها را جدا کند. آنها به دندان های طبیعی چسبانده و یا با ریشه های مصنوعی بر روی لثه ثابت می شوند.

تفاوت بین پروتز ثابت و متحرک چیست؟

تفاوت بین این دو گزینه این است که پروتزهای متحرک را می توان هر زمان که نیاز داشته باشید، برداشته و  از دهان خود جدا کنید، در حالی که پروتزهای ثابت دائمی هستند و فقط توسط دندانپزشک قابل برداشتن هستند.

دندان مصنوعی چیست؟

پروتزهای دندان و لثه های مصنوعی وجود دارند که برای ترمیم کل قوس بالایی یا پایینی دهان استفاده می شوند. آنها در مواردی استفاده می‌شوند که مقدار زیادی از دندان های طبیعی از بین رفته یا به شدت تحت تأثیر آسیب یا پوسیدگی قرار گرفته باشند.

تفاوت بین دندان مصنوعی دائمی و ایمپلنت چیست؟

دندان مصنوعی دائمی جایگزینی برای نوع متحرک آن است. آنها شبیه به ایمپلنت های دندانی نیستند، اما به لثه چسبانده می شوند. ایمپلنت های دندانی با جراحی جایگزین ریشه دندان های از دست رفته می شوند و پایه ای پایدار برای دندان مصنوعی دائمی ایجاد می کنند.

تفاوت بین ایمپلنت و پروتز چیست؟

ایمپلنت بافت یا عضوی است که با جراحی به بدن انسان وارد می شود تا جایگزین بخش معیوب شود، در حالی که پروتز جایگزینی مصنوعی برای بخشی است که وجود ندارد و از دست رفته است.

آیا استفاده از پروتز دائمی ارزش دارد؟

مزایای پروتز دائمی:

• ماندگاری طولانی مدت و متریال قوی
• تعمیر و نگهداری بدون دردسر
• برای تمیز کردن نیازی به برداشتن نیست
• حتی به تعداد کم قابل نصب است
• با چهره هماهنگ می شود
• ظاهری طبیعی تر و جوان تر به بیماران می دهد

چه زمانی نمی توان ایمپلنت دندان انجام داد؟

افراد مبتلا به التهاب لثه، پریودنتیست یا هر نوع بیماری دیگر  لثه نمی توانند ایمپلنت دندان انجام دهند. به این دلیل که این بیماری لثه و استخوان زیرین را از بین می برد. در نتیجه، از دست دادن بیش از حد استخوان منجر به کمبود استخوان کافی برای اتصال ایمپلنت می شود.

پروتز دندان چیست؟

پروتز دندان یک پروتز داخل دهانی است که برای ترمیم (بازسازی) نقایصی مانند دندان خراب، قطعات از دست رفته دندان و ساختارهای نرم یا سخت فک و کام  که از بین رفته اند، استفاده می شود. پروتز باید توسط دندانپزشکی که بر روی پروتزهای دندانی تسلط دارد انجام شود.

میانگین سنی برای استفاده از دندان مصنوعی چقدر است؟

به طور کلی، دندان مصنوعی پارسیل در افراد جوان تر، زیر 45 سال بیشتر استفاده می شود. استفاده از پروتزهای کامل در افراد بالای 45 سال شایع تر است. این روش اغلب برای کسانی که بسیاری از دندان های خود را از دست داده اند و از بیماری پریودنتال رنج می برند، استفاده می‌شود.