روکشهای دندانی زیرکونیا یا زیرکونیوم، کلاهکی هستند که روی دندان یا ایمپلنت دندانی را میپوشانند. دندانپزشکان اغلب روکشهای زیرکونیا را به عنوان راهی برای حمایت از دندانهای شکسته، ضعیف یا بدشکل توصیه میکنند. این روکشهای دندانی را میتوان برای پوشاندن دندانهایی که بسیار فرسوده یا به شدت تغییر رنگ دادهاند، استفاده کرد. آنها همچنین میتوانند همراه با بریج دندانی، برای تقویت چندین دندان استفاده شوند. روکشهای زیرکونیا از دیاکسید زیرکونیوم، یک نوع بسیار بادوام از مواد سرامیکی، ساخته شدهاند. محبوبیت زیرکونیا به دلیل مزایای تایید شده زیاد آن در حال افزایش است. در این مقاله، مزایا، معایب، روش استفاده و مراقبتهای بعدی روکشهای زیرکونیایی، مورد بحث قرار خواهد گرفت.
کاربردهای روکش زیرکونیا
عوامل متعددی میتوانند باعث سایش یا شکستگی دندانهای شما شوند. پوسیدگی دندان، جراحات و پیری طبیعی از جمله دلایل اصلی آسیب دندانی هستند. دندان قروچه، دندان نیش متقاطع و جویدن اجسام سخت ممکن است باعث شود دندانهای شما شکل خود را از دست داده یا اندازه آنها کاهش یابد. استفاده از روکش زیرکونیوم، به رشد مجدد دندان طبیعی شما کمکی نمیکند، اما از پوسیدگی بیشتر آن جلوگیری میکند و ظاهر دندان آسیبدیده را بهبود میبخشد. دندانپزشک شما ممکن است از روکش دندان برای رفع بسیاری از مشکلات دهانی استفاده کند که رایجترین آنها عبارتند از:
- جلوگیری از شکستگی دندان
- نگه داشتن دندان در حالت نامناسب
- بهبود ظاهر لبخند شما
- ترمیم دندان شکسته یا فرسوده
- بهبود دندان نیش شما
- پوشاندن پرکردگیهای بزرگ، ایمپلنتهای دندانی و دندان عصبکشی شده
- پوشاندن دندانهای بدشکل یا تغییر رنگ داده شده
زیرکونیا ماده جدیدتری برای درمانهای ترمیمی دندان است. این روکش، یک نوع سرامیک است که از چینی و برخی آلیاژهای فلزی قویتر ساخته شده و از پوسیدگی و ساییدگی که در طول زمان اتفاق میافتد، جلوگیری میکند. روکشهای زیرکونیومی، نسبت به همتایان چینی خود فشار و آسیب کمتری به دندانهای مقابل وارد میکنند.
مزایای روکش دندان زیرکونیا
روکشهای ساخته شده از زیرکونیا به طور فزایندهای رایج شده و مزایایی نیز دارند:
قدرت
یکی از بزرگترین مزایای زیرکونیا استحکام و دوام آن است. در نظر بگیرید که دندانهای عقب شما چقدر به غذایی که میجوید فشار وارد میکنند. حال تاج روکشهای شما باید از مواد محکمی ساخته شوند، بنابراین زیرکونیا ممکن است انتخاب خوبی برای روکشهای پشت دهان شما باشد. همچنین، از آنجایی که زیرکونیا بسیار قوی است، دندانپزشک نیازی به آمادهسازی دندان شما ندارد. در مقایسه آن با سرامیک و کامپوزیت دندان، زیرکونیوم در برابر شکاف مقاومتر، سفتتر و قویتر است. این ویژگیها از ترک خوردن و بریدگی، هم در دندانهای اطراف و هم در دندانهای زیر روکش جلوگیری میکند. زیرکونیا همچنین ظرفیت محافظتی بهتری دارد که میتواند بارهای بیشتری را بدون به خطر انداختن یکپارچگی لبخند شما تحمل کند.
طول عمر
طبق یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده در سال 2017 که در مجله دندانپزشکی منتشر شد، روکشهای زیرکونیوم، در طول 5 سال به همان اندازه روکشهای مبتنی بر فلز به خوبی عمل کردند. روکشهای ساخته شده از زیرکونیا، به نام روکشهای زیرکونیا یکپارچه، بادوام هستند. زیرکونیا بادوامترین سرامیک یکپارچه است که بدون مواد افزودنی ساخته شده میباشد.
زیست سازگاری
زیرکونیا انتخاب بسیاری از دندانپزشکان به دلیل زیست سازگاری آن است، به این معنی که کمتر احتمال دارد بدن را به ایجاد واکنش یا پاسخ ایمنی مانند التهاب وا دارد. یک مطالعه آزمایشگاهی در سال 2016 این گفته را تأیید میکند و همچنین فقط مقدار محدودی سمومیت سلولی را از این روکش نشان میدهد.
روکش یک روزه
بسیاری از دندانپزشکان میتوانند به جای فرستادن قالب دندان شما به آزمایشگاه برای ساخت روکش، روکش زیرکونیا را در مطب خود بسازند. سپس، آنها میتوانند روکش را در یک جلسه به دندان شما بچسبانند. برخی از دندانپزشکان برای سرعت بخشیدن به این فرآیند، از فناوری طراحی و یا تولید به کمک رایانه (CAD/CAM) استفاده میکنند. دندانپزشک از یک دستگاه فرز دندان برای ساختن روکش از بلوک زیرکونیا استفاده میکند. این فرآیند نیاز به دو جلسه درمانی را از بین میبرد. با این حال، همه مطبهای دندانپزشکی این فناوری را در داخل خود ندارند یا روکشهای زیرکونیا را ارائه نمیدهند.
سایر مزایا
- زیرکونیا برای بیمارانی که به فلز حساسیت دارند یا کسانی که ترجیح میدهند ترمیمهای بدون فلز داشته باشند، مناسب است.
- زیرکونیا بدون فلز است و از تیرگی اطراف لبه لثه در بیماران با بیوتیپهای نازک جلوگیری میکند. این امر احتمال آشکار شدن حاشیههای فلزی در اثر فرورفتگی لثه را از بین میبرد.
- ماهیت شفاف این ماده میتواند رنگ دندانهای مجاور را منتقل کند و در سایههای بسیار متنوعی تولید میشود که به راحتی میتواند با دقت رنگ دندانهای طبیعی بیمار مطابقت داشته باشد.
- روکشهای زیرکونیوم برای بیماران راحت هستند زیرا مانند PFMهای معمولی سرما و گرما را منتقل نمیکنند.
انواع زیرکونیا مورد استفاده روی روکشها
از بین تمام انواع سرامیک موجود تا به امروز، به نظر میرسد که دندانپزشکان به دو مورد علاقه دارند. آنها اغلب استفاده از زیرکونیای فریمورک و زیرکونیای تمام کانتور را برای کارهای دندانپزشکی ترجیح میدهند. هر دو گزینه، جایگزین مناسبی برای استفاده از کامپوزیتهای چینی-فلزی و ترکیبات تمام فلز هستند. زیرکونیوم، بهترین چارچوب برای پلهای دندانی چند واحدی قدامی و خلفی است. با پوشاندن این ماده همه کاره با چینی یا شیشه، میتواند تقریباً شبیه یک دندان طبیعی به نظر برسد. همچنین گفتنی است که زیرکونیای تمام کانتور به عنوان یک ترمیم یکپارچه بهتر عمل میکند.
مراحل نصب روکشهای دندانی زیرکونیا
دو نوع روش اصلی برای نصب روکش دندان وجود دارد. دندانپزشک شما میتواند دندان شما را آماده کند و یک روکش موقت در یک بار ویزیت نصب کند و سپس در دومین ویزیت، روکش دائمی را در دهان شما سیمان کند. یا اگر دندانپزشک شما تکنولوژی و تجهیزات مناسبی برای ساخت روکش زیرکونیا در مطب داشته باشد، میتواند کل پروسه را در همان روز انجام دهد.
روش دو جلسهای
دندانپزشک:
- از دهان شما عکس رادیوگرافی گرفته و دندان شما را برای این عمل آماده میکند، که ممکن است شامل استفاده از بیحسی موضعی باشد.
- در صورت لزوم بخشی از لایه خارجی دندان شما را برمیدارد.
- از دندان شما یک فیدبک میگیرد.
- یک روکش موقت روی دندانتان نصب میکند.
- سفارش ساخت روکش اصلی دندان شما را به یک آزمایشگاه میدهد.
- از شما میخواهد که پس از ساخت روکش جدید به مطب برگردید تا بتوانند روکش را به دندان شما سیمان کنند.
نصب در همان روز (1 جلسه)
با این روش، دندانپزشک:
- دهان و دندان شما را معاینه میکند، عکسهای لازم را گرفته و دندانتان را برای این عمل آماده میکند، که ممکن است شامل استفاده از بیحسی موضعی باشد.
- از اسکن دیجیتالی از دندانتان برای ایجاد روکش در مطب استفاده میکند.
- روکش را در جای خود سیمان میکند.
طول عمر روکشهای زیرکونیا
اکثر روکشهای دندانی زیرکونیا زمانی که با دقت درمان شوند، بین پنج تا پانزده سال دوام میآورند. طول عمر آنها از جمله عادات شخصی دیگر به بهداشت دهان و دندان شما بستگی دارد. به عنوان مثال، اگر در خواب دندان قروچه میکنید، ممکن است سریعتر از کسی که این کار را نمیکند، به جایگزین روکش نیاز داشته باشید. سایر روشهایی که طول عمر تاج زیرکونیومی شما را کاهش میدهند عبارتند از:
- جویدن یخ
- باز کردن درب اجسام با دندان
- جویدن ناخن
- بهداشت بد
معایب داشتن روکش زیرکونیایی
میتواند سخت باشد.
یکی از معایب احتمالی روکش زیرکونیوم، ظاهر مات آن است که میتواند آن را کمتر از حد طبیعی جلوه دهد. این امر به ویژه در مورد روکشهای زیرکونیایی یکپارچه که فقط از زیرکونیا ساخته شدهاند، صادق است. همه اینها در صورتی است که ممکن است مشکل کمتری برای دندانهای خلفی شما ایجاد کند. زیرکونیا به دلیل تیرگی مواد، ممکن است کمی سخت با بقیه دندانهای شما هماهنگ شود؛ به همین دلیل است که برخی از دندانپزشکان هنگام ساخت روکش، پرسلان را روی زیرکونیا قرار میدهند. روکشی که از زیرکونیا با یک لایه چینی تشکیل شده است ظاهر طبیعیتری به آن می بخشد که میتواند به راحتی با دندانهای اطراف شما مطابقت داشته باشد. به گفته برخی از کارشناسان، این لایه چینی به کار رفته، میتواند روکش را کمی بیشتر محتمل تراشیده شدن یا لایه لایه شدن قرار دهد.
سایش احتمالی دندانهای دیگر
برخی از دندانپزشکان از ترس اینکه سختی زیرکونیا باعث سایش و شکستگی دندانهای مقابل شود، در استفاده از روکشهای زیرکونیایی در برخی شرایط مردد بودهاند. درحالی که این قضیه ممکن است نگران کننده باشد، مطالعهای در سال 2012 در مجله دندانپزشکی نشان داد که چینی فلدسپاتیک بسیار بیشتر از سرامیک زیرکونیا باعث سایش مینای دندانهای مقابل میشود.
هزینه روکش زیرکونیا
به طور کلی، روکشهای دندانی به طور کلی میتوانند بسیار گران باشند. روکشهای زیرکونیا معمولاً بیشتر از سایر انواع روکشهای دندان مانند سرامیک، فلز و چینی قیمت دارند. موقعیت جغرافیایی شما نیز میتواند بر هزینه تاثیر بگذارد و شرکت بیمه شما ممکن است هزینه یک روکش را پوشش ندهد. اما قطعاً ارزش آن را دارد که با شرکت بیمه خود مشورت کنید تا متوجه شوید که آیا آنها تمام یا بخشی از هزینه یک روکش را پوشش میدهند یا اینکه آیا انواع خاصی از روکش را پوشش میدهند. با این حال، بسیاری از دندانپزشکان، تخفیفاتی را بدین منظور ارائه میدهند.
خلاصه نکات
اگر به روکش کردن یکی از دندانهای خود نیاز دارید، روکشهای زیرکونیا میتوانند گزینه خوبی باشند. این روکشها، مزایای زیادی از جمله دوام زیاد دارند. اما هنگام بحث در مورد آن با دندانپزشک خود، باید معایب احتمالی و هزینه را نیز بسنجید.
سوالات متداول
آیا باید در طول کل عمل، از روکش موقت استفاده کنم؟
بیمار بین دو جلسه دندانپزشکی، روکشهای موقت دریافت میکند تا از شکل دندانش محافظت شود و ظاهر دندان بیمار در طول درمان خراب نشود.
آیا روکشهای زیرکونیا بو میدهند؟
خیر، این روکشها هیچ نوع بویی آزاد نمیکنند و به ترکیب بوی بد دهان کمکی نمیکنند.
آیا روکشهای زیرکونیومی میافتند؟
مادهای که روکش شما از آن ساخته شده است، نشاندهنده آن نیست که پیوند چقدر دائمی خواهد بود، حال چه تاج شما زیرکونیایی باشد یا خیر، همگی این روکشها برای ماندگاری دائمی ساخته شدهاند. روکشهای زیرکونیا به کمک سیمان مخصوصی که میتواند آنها را برای مدت مورد نظر نگه دارند، به دندانها متصل میشوند.
آیا میتوان روکشهای زیرکونیا را سفید کرد؟
درمانهای سفید کننده سنتی روی روکشهای زیرکونیوم کار نمیکنند. محلولهای سفید کننده فقط روی ساختار دندان سالم کار میکنند و قادر به عبور از هیچ نوع زیرکونیا نیستند.
آیا روکشهای زیرکونیا تغییر رنگ میدهند؟
خیر این روکشها هیچ تغییر رنگی نمیدهند.
آیا میتوان روکش زیرکونیا را برداشت؟
برداشتن روکش زیرکونیا یا دی سیلیکات لیتیوم بدون برهمخوردن آمادهسازی دندان تقریباً غیرممکن است. با این حال، روکشهایی که با سیمانهای گلاس آینومر اصلاحشده با رزین، استفاده میشوند، راحتتر قابل کندن میباشند.
آیا میتوان قهوه با وجود داشتن روکش زیرکونیوم نوشید؟
زیرکونیا میتواند بسیار بهتر از روکشهای سرامیکی یا اکریلیک کامپوزیت در برابر لکه مقاومت کند. این برای بیماران دندانپزشکی که داشتن لبخند طبیعی برای آنها اولویت دارد، مهم است. این روکش میتواند در برابر لکههای قهوه، چای، شراب و نیکوتین مقاومت کند.
آیا زیرکونیا دندانهای مخالف را میساید؟
زیرکونیای صیقلی، برای دندان مقابل مناسب است. زیرکونیای لعابدار باعث سایش مواد و آنتاگونیست بیشتری نسبت به زیرکونیای صیقلی میشود.
آیا روکشهای زیرکونیومی سمی هستند؟
این روکشها فوقالعاده ایمن هستند. آنها با سطح زیست سازگاری بالاتر از سایر مواد دندانپزشکی ظاهر میشوند. آلرژی به طلا یا مواد مورد استفاده برای روکشهای سنتی چینی و فلزی غیر معمول نیست. زیرکونیا یک مزیت متمایز برای ایمنی و زیست سازگاری دارد.
اگر روکش زیرکونیایی را قورت دهید چه اتفاقی میافتد؟
این روکشها، نامحلول هستند و در صورت بلعیده شدن، زیرکونیوم جذب بدن نمیشود و از طریق مدفوع خارج میشود.
